PFAS in kraanwater Voorne aan Zee: “bizar dat er gif in drinkwater zit”

Voorne aan Zee - Naast hoge PFAS-concentraties in de grond en het oppervlaktewater is nu bekend geworden dat de gevaarlijke stoffen ook in het kraanwater in Nederland voorkomen. De chemische industrie vervuilt het water in Nederland, waardoor er in veel gemeenten meer PFAS in het water zit dan het RIVM aanvaardbaar acht.

Greenpeace noemt het “bizar dat er gif in ons drinkwater zit”. In de gemeente Voorne aan Zee bevat het kraanwater zelfs meer PFAS dan de norm die het RIVM stelt voor drinkwater: 6.6 nanogram, in plaats van 4.4 nanogram per liter. Greenpeace kleurt de gemeente Voorne aan Zee dan ook donkerrood op de drinkwaterkaart van Nederland en pleit samen met de drinkwaterbedrijven voor een totaalverbod op PFAS in Nederland. Uit nieuw wetenschappelijk onderzoek blijkt dat PFAS-chemicaliën je immuunsysteem aantasten. PFAS is een giftige stof, en langdurige blootstelling kan leiden tot ziekten. Opmerkelijk is het, dat zowel het RIVM als Greenpeace stellen dat het drinken van kraanwater niet zo gevaarlijk is dat je ermee zou moeten stoppen en overstappen op water uit plastic flessen. Uit eerder onderzoek is gebleken dat in de PET-plastic flessen geen PFAS lekt naar de inhoud, maar wel andere deeltjes. Want ons flessenwater bevat vaak wel meer microplastics en nanoplastics dan kraanwater. Warmte en zonlicht versnellen het loslaten.

Oplossingen
Een verbod op PFAS wordt genoemd als oplossing. Maar vermindering van lozingen van PFAS en andere chemische stoffen in het oppervlaktewater is ook al veel beter voor het milieu en voor de veiligheid van het drinkwater. Als de rivieren schoner worden, hoeven de drinkwaterbedrijven er minder PFAS uit te halen. PFAS belandt ook via alledaagse producten zoals bijvoorbeeld pannen, make-up, scheerschuim, shampoo, regenkleding, blusschuim en skiwax uiteindelijk in ons water.

Verschillende richtwaardes
De overheid heeft in het Drinkwaterbesluit bepaalt aan welke kwaliteitseisen drinkwater moet voldoen. Voor 20 verschillende PFAS is de wettelijk toegestane hoeveelheid in drinkwater 100 nanogram per liter. Het Nederlandse drinkwater voldoet hieraan. Het RIVM noemt echter 4,4 nanogram ‘gezond’. Daarom adviseert het RIVM om voor PFAS in drinkwater een strengere richtwaarde te gebruiken. Het RIVM berekende in 2023 hoeveel PFAS mensen via voedsel en drinkwater in Nederland gemiddeld binnenkrijgen. Dat is via voedsel drie keer zoveel als via drinkwater. Voor drinkwater alleen ligt deze hoeveelheid onder de gezondheidskundige grenswaarde. Voor voedsel en drinkwater samen ligt de hoeveelheid wel boven de gezondheidskundige grenswaarde.

Metingen TFA in oppervlaktewater
Hoewel Waterschap Hollandse Delta niet gaat over drinkwater of leidingwater is het waterschap betrokken bij de aanpak van PFAS in het oppervlaktewater en grondwater. Het waterschap streeft naar een betere kwaliteit van het water in sloten, kanalen, meren, vaarten en zwemplassen. Sinds dit jaar meet men de aanwezigheid van trifluorazijnzuur (TFA) in het oppervlaktewater. De eerste resultaten geven aanleiding om de ontwikkelingen nauwlettend te volgen en nader onderzoek te doen. Trifluorazijnzuur (TFA) is een PFAS, een forever chemical. PFAS-TFA breekt niet af in het milieu en verspreidt zich makkelijk. TFA-vorming vindt plaats in het milieu door optelling van chemische stoffen. Mogelijke bronnen zijn onder meer: afbraak van bepaalde gewasbeschermingsmiddelen, afbraak van koelmiddelen en van industriële lozingen.

Verhoogde concentraties op enkele locaties
Er wordt gemeten op zeven locaties: één op het Eiland van Dordrecht, één in de Hoeksche Waard, één in IJsselmonde, één op Voorne-Putten en drie op Goeree-Overflakkee. Op enkele locaties zijn verhoogde concentraties gemeten. Bij het gemaal Haas van Dorsser op Goeree-Overflakkee en in de polder bij Oud-Beijerland zijn in maart twee sterk verhoogde concentraties gemeten. Het waterschap heeft dit gemeld bij de Inspectie Leefomgeving en Transport. De monitoring wordt voortgezet om over een jaar een nog beter beeld te krijgen. Bij vragen over PFAS, TFA en mogelijke gevolgen voor de volksgezondheid kunt u terecht bij de GGD, de verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van drinkwater ligt bij de drinkwaterbedrijven.